กัญชามีกี่สายพันธุ์ สรรพคุณอะไรบ้าง

กัญชามีกี่ประเภท

หน้าแรก / กัญชามีกี่สายพันธุ์ สรรพคุณอะไรบ้าง

กัญชา เป็นพืชสกุล Cannabis อยู่ในวงศ์ Cannabaceae มี 3 สายพันธุ์ที่พบบ่อย ได้แก่ สายพันธุ์ซาติวา (Cannabis sativa) สายพันธุ์อินดิกา (Cannabis indica) และสายพันธุ์รูเดอราลิส (Cannabis ruderalis) ส่วนคำว่ามาลีฮวนน่า (Marijuana) เป็นคำแสลงที่ใช้ส่วนดอกของต้นกัญชานำมาสูบ

สายพันธุ์กัญชาต่างประเทศยอดนิยม

1.ซาติวา (Cannabis sativa) 

เป็นภาษาละติน แปลว่า เพาะปลูก ตั้งโดย คาโรรัส ลินเนียส Carolus Linnæus หรือ Carl Linnaeus) นักพฤกษศาสตร์ชาวสวีเดน โดยจัดวงศ์พืชชนิดนี้ไว้เมื่อปี ค.ศ. 1753 (พ.ศ. 2296) มีแหล่งกำเนิดบริเวณเส้นศูนย์สูตร เช่น โคลัมเบีย เม็กซิโก (ทวีปอเมริกา) ตอนกลางของทวีปแอฟริกา และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

ลักษณะ : มีลำต้นหนา ความสูงเมื่อเติบโตเต็มที่ประมาณ 6 เมตร ใบยาว เรียว สีเขียวอ่อน ระยะเวลาการเติบโตพร้อมเก็บเกี่ยว 9-16 สัปดาห์ ชอบแดดและ อากาศร้อน 

สรรพคุณ : มีสาร THC (Tetrahydrocannabinol) ที่ออกฤทธิ์กระตุ้นประสาท ทำให้รู้สึกอารมณ์ดี กระปรี้กระเปร่า จึงได้รับความนิยมจากเหล่านักปรัชญา ศิลปิน นักดนตรี

2.อินดิกา (Cannabis Indica)

ผู้ค้นพบสายพันธุ์นี้คือ ฌอง-แบ๊บติสท์ ลามาร์ค (Jean-Baptiste Lamarck) ทหารนักชีววิทยา ชาวฝรั่งเศส ผู้ตั้งชื่อและตีพิมพ์ความรู้เรื่องกัญชาสายพันธุ์นี้ในปี ค.ศ. 1785 (พ.ศ. 2328) กัญชาสายพันธุ์อินดิกาได้ชื่อตามแหล่งกำเนิดที่ค้นพบในอินเดียและบริเวณตะวันออกกลาง เช่น ปากีสถาน อัฟกานิสถาน โมร็อกโก 


ลักษณะ : มีลำต้นพุ่มเตี้ย ความสูงเมื่อเติบโตเต็มที่ประมาณ 180 เซนติเมตร ใบกว้าง สั้น สีเขียวเข้ม (เมื่อเทียบกับซาติวา) กิ่งก้านดกหนา ระยะเวลาการเติบโตพร้อมเก็บเกี่ยว 6-8 สัปดาห์ ชอบที่ร่มและอากาศเย็น 

สรรพคุณ : มีสาร CBD (Cannabidiol) ซึ่งออกฤทธิ์ระงับ ประสาท (Sedative) ทำให้กล้ามเนื้อผ่อนคลาย ลดอาการปวดเรื้อรัง

3.รูเดอราลิส (Cannabis ruderalis) 

ผู้ตีพิมพ์เรื่องราวกัญชาสายพันธุ์นี้คนแรก คือ นักพฤกษศาสตร์ชาวรัสเชีย ดี.อี. จานิสเชสกี้ (D. E. Janischewsky) เมื่อปี ค.ศ. 1924 (พ.ศ. 2467) กัญชาสายพันธุ์รูเดอราลิสมีแหล่ง กำเนิดบริเวณตอนกลางและตะวันออกของทวีปยุโรป เช่น รัสเชีย 

ลักษณะ : มีลำต้นเตี้ยที่สุดในบรรดา 3 สายพันธุ์ ดูคล้ายวัชพืช ใบกว้างมี 3 แฉก เติบโตเร็ว อยู่ได้ทั้งอากาศร้อนและเย็น 

สรรพคุณ : ปริมาณสาร THC น้อย (เมื่อเทียบกับสองสายพันธุ์แรก) ทำให้ผ่อนคลาย นอนหลับ ลดอาการคลื่นไส้ แต่มี CBD สูง มักนำไปผสมข้ามสายพันธุ์ (hybrid) กับซาติวาและอินดิกา เพื่อให้ได้คุณสมบัติทางยา

กัญชาสายพันธุ์ไทยที่จดทะเบียนรับรอง

1.กัญชาพันธุ์หางกระรอก

กัญชาพันธุ์หางกระรอก
กัญชาพันธุ์หางกระรอก

กัญชาพันธุ์หางกระรอก  หรืออีกชื่อที่เป็นที่รู้จักคือ ไทยสติ๊ก(Thai Stick) สายพันธุ์กัญชาที่ขึ้นชื่อว่าเป็นหนึ่งในสายพันธุ์ที่ดีที่สุดในโลก เพราะมีค่า THC (Tetrahydrocannabinol) หรือสารที่ทำให้เคลิ้มและใช้ในการรักษานั้นมีอยู่สูงมาก

มีลักษณะเรียวยาวเป็นแท่งตรงคล้ายแท่งไม้ เติบโตได้ดีในสภาพอากาศไทย ชอบความชื้น ดินและแสงแดดที่เหมาะสม จึงทำให้เป็นสายพันธุ์ที่มีค่า THC หรือสารที่มีคุณประโยชน์ในทางรักษาสูง และเป็นสายพันธุ์แท้ดั้งเดิมที่มีขึ้นอยู่ตามธรรมชาติแถบเทือกเขาภูพาน จังหวัดสกลนคร มาตั้งแต่สมัยโบราณก่อนที่จะถูกกำหนดให้เป็นสิ่งเสพติด 

ส่วนสรรพคุณของหางกระรอกนั้นก็เหมือนกับกัญชาตัวอื่นๆ ช่วยให้รู้สึกเคลิ้ม ลดความเครียด ช่วยให้เจริญอาหาร 

ชื่อ Thai Stick นั้นมายุคสงครามเวียดนาม เหล่าทหารอเมริกันที่เข้ามาตั้งฐานทัพในประเทศไทยต่างติดใจกับกัญชาไทย ที่พวกเค้าเรียกว่า “Thai Stick” จนมีการส่งออกไปยังสหรัฐฯ รวมถึงหลายๆ ประเทศในยุโรป จนทั่วโลกยอมรับว่า กัญชาจากประเทศไทย คือ กัญชาที่ดีที่สุดในโลกในยุคนั้น แต่หลังจากสิ้นสุดสงคราม ก็เกิดการกดดันจากรัฐบาลสหรัฐฯ ให้เกิดการปราบปรามกัญชาในประเทศไทยอย่างจริงจัง ส่งผลให้ “Thai Stick” หายสาบสูญไปจากประเทศไทย ทั้งในแง่ขององค์ความรู้ด้านการผลิต และในด้านของสายพันธุ์กัญชาที่เป็นสายพันธุ์ต้นตำรับ จนปัจจุบัน Thai Stick ถูกขนานนามว่าเป็น Lost Art หรือศิลปะที่หายสาบสูญ

ปัจจุบันมีหลายคนพยายามส่งเสริมและพลักดันให้ กัญชาหางกระรอก รวมถึงการทำ Thai Stick ให้กลับมาอีกครั้ง เพราะเชื่อว่าสิ่งนี้จะเป็นสิ่งที่สร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้ 

2.พันธุ์ตะนาวศรีก้านขาว

พันธุ์ตะนาวศรีก้านขาว
พันธุ์ตะนาวศรีก้านขาว

มีลักษณะของช่อดอกจำนวนมาก แน่นเป็นกระจุกบริเวณปลายกิ่ง ลำต้นเป็นทรงพุ่ม มีกลิ่นหอมคล้ายเปลือกส้มผสมตะไคร้

3.พันธุ์ตะนาวศรีก้านแดง

พันธุ์ตะนาวศรีก้านแดง
พันธุ์ตะนาวศรีก้านแดง

มีลักษณะของช่อดอกที่คล้ายกับพันธุ์ตะนาวศรีก้านขาว แต่จะต่างกันคือมีสีแดงที่กิ่ง ก้าน และใบ ไม่มีกลิ่นฉุน มีกลิ่นหอมคล้ายผลไม้สุก

4.พันธุ์หางเสือ

พันธุ์หางเสือ
พันธุ์หางเสือ

มีลักษณะของช่อดอกยาวคล้ายหางเสือตามชื่อ กลิ่นหอมคล้ายเปลือกส้ม และฉุนเล็กน้อย

เพศของต้นกัญชา

เพศของกัญชา

โดยสถาบันแคนน์เฮลท์ แหล่งเรียนรู้และศูนย์รวมองค์ความรู้ในทุกมิติของกัญชาทางการแพทย์ ได้เผยข้อมูลในเรื่องนี้เอาไว้ว่า สำหรับกัญชาเป็นพืชแยกเพศต่างต้น หรือพืชที่มีเกสรตัวผู้และตัวเมียอยู่คนละต้น ง่ายๆ ก็คือมีทั้งกัญชาเพศผู้และเพศเมีย ซึ่งกัญชาเพศผู้จะมีโครโมโซม XY ส่วนกัญชาเพศเมียมีโครโมโซม XX โดยตามธรรมชาติจะมีสัดส่วนอยู่ที่ครึ่งต่อครึ่ง

“กัญชาสามารถเป็นพืชที่มี 2 เพศในต้นเดียวได้ โดยมีทั้งเกสรตัวเมียและเกสรตัวผู้ในต้นเดียวกันที่เรียกว่า “กัญชากะเทย” ซึ่งกัญชากะเทยจะผลิตดอกและจะถ่ายละอองเรณูกับดอกพวกนั้น โดยกัญชาอาจเป็นกัญชากะเทยได้เองตามธรรมชาติหรือกลายเป็นกะเทยเนื่องจากความเครียดของพืชจากปัจจัยอย่างแสงแดดที่มากไป น้ำที่มากไปหรือไม่เพียงพอ รวมไปถึงแมลงหรือโรค เป็นต้น”

เพศของกัญชาไม่ใช่แค่ขึ้นอยู่กับพันธุกรรม แต่ก็ขึ้นอยู่กับปัจจัยสิ่งแวดล้อมรอบข้างด้วย แต่ละเพศมีความโดดเด่นที่แตกต่างกัน

วิธีแยกเพศ

การดูเพศของกัญชาอาจดูได้ยาก เนื่องจากจะไม่โชว์เพศจนกว่าจะโตพอที่เกือบพร้อมผสมพันธุ์ หรือการถ่ายละอองเรณู ราวสัปดาห์ที่ 4-6 ของการปลูก

  • กัญชาตัวเมียมีเม็ดกลมเล็กๆ อยู่ระหว่างข้อต่อของก้านใบกับลำต้น โดยที่เม็ดกลมๆ นี้จะมีขนสีขาวที่เป็นเกสรตัวเมีย ดอกของกัญชาตัวเมียมีสีเหลืองอ่อน ครีมและขาว
  • กัญชาตัวผู้มีเม็ดกลมๆ ระหว่างข้อต่อของก้านใบกับลำต้นเช่นกัน แต่ไม่มีขน
  • กัญชาตัวผู้ผลิตละอองเรณูซึ่งเป็นตัวแปรจำเป็นในการผสมพันธุ์ตามธรรมชาติ โดยกัญชาตัวผู้จะมีเม็ดกลมๆ ที่มีเกสรอยู่ข้างใน

การแยกเพศกัญชา

การแยกเพศกัญชา
การแยกเพศกัญชา

กัญชาตัวผู้

  • กัญชาตัวผู้สูงกว่าและโตเร็วกว่ากัญชาตัวเมีย
  • กัญชาตัวผู้ผอมกว่ากัญชาตัวเมีย
  • กัญชาตัวผู้มีใบไม่มากและไม่มีกิ่งแขนงมาก
  • กัญชาตัวผู้ไม่ออกดอกและมีค่าสาร THC ต่ำ

กัญชาตัวเมีย

  • กัญชาตัวเมียดูแข็งแรงกว่ากัญชาตัวผู้
  • ดอกของกัญชาตัวเมียหุบไม่สุด บานและมีขนซึ่งก็คือ เกสรเพศเมีย
  • ดอกของกัญชาตัวเมียมีสีเหลืองอ่อน ครีมและขาว

กัญชากะเทย

กัญชากะเทยมีดอก แต่ดอกเต็มไปด้วยเมล็ด

กัญชาตัวเมีย

กัญชาตัวเมียคือตัวที่ออกดอกและมีสาร THC มากที่สุด หากได้รับการถ่ายละอองเรณูจากกัญชาตัวผู้ (ผสมพันธุ์) ดอกของตัวเมียจะกลายเป็นเมล็ดซึ่งอาจเป็นผลผลิตที่คนนิยมน้อยกว่าดอก ดังนั้นในกรณีที่ต้องการนำสารแคนนาบินอยด์ในดอกกัญชาไปใช้ในการรักษา เม็ดกลมๆ ที่มีเกสรอยู่ข้างในของกัญชาตัวผู้จะถูกตัดและแยกออกจากบริเวณที่มีกัญชาตัวเมีย เพื่อป้องกันการถ่ายละอองเรณูตามธรรมชาติและรักษาดอกของกัญชาตัวเมียไว้เพื่อการเก็บเกี่ยว ในกรณีที่ต้องการขยายพันธุ์หรือผลิตสายพันธุ์ใหม่ เม็ดกลมๆ ที่มีเกสรตัวผู้อาจถูกตัดแยกออกมาจากต้นและอาจถ่ายละอองเรณูด้วยมือกับสายพันธุ์กัญชาเพศเมียที่สนใจ

เพศกัญชา
เพศกัญชา

กัญชาตัวผู้

แม้ว่ากัญชาตัวผู้จะไม่มีผลผลิตที่นำไปใช้ในการรักษาได้ แต่ก็มีความสำคัญในการขยายพันธุ์ด้วยเมล็ดและมีประโยชน์ในด้านอื่นๆ ได้แก่

สร้างสายพันธุ์ใหม่ หรือรักษาสายพันธุ์เดิมเอาไว้

การผสมพันธุ์ต้องใช้เกสรจากกัญชาตัวผู้ โดยเกสรเดินทางโดยลมเพื่อไปยังกัญชาตัวเมียตามธรรมชาติ บางคนตัดกัญชาเพศผู้ แยกเกสรตัวผู้ออกแล้วทำการผสมเกสรกับกัญชาตัวเมียที่อยากได้เพื่อสร้างสายพันธุ์ใหม่หรือ รักษาสายพันธุ์เดิมเอาไว้

ทำยาสารสกัด

กัญชาตัวผู้ไม่มีสาร THC ดังนั้นไม่สามารถทำให้เกิดฤทธิ์ทางจิตประสาทหรืออาการเคลิบเคลิ้ม มึนเมาได้ โดยกัญชาตัวผู้ ยังมีสารแคนนาบินอยด์ตัวอื่นอย่างสาร CBD หรือ CBN อยู่ด้วย ซึ่งมีคุณสมบัติในการเป็นยารักษาโดยไม่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางประสาทและอารมณ์

ใช้รากเพื่อทำยา

รากก็เหมือนเมล็ดที่มีคุณสมบัติการรักษาที่เหมาะสมกับร่างกายมนุษย์ โดยมีสาร THC น้อยกว่า 1% ทำให้ไม่ต้องกังวลเรื่องอาการเคลิบเคลิ้ม มึนเมา ด้วยสารคุณสมบัติต่างๆ อย่างเพนต้าไซคลิก ไตรเทอร์พีน สารฟริเดลีน และสารอิพฟรี เดลานอล ที่มีประโยชน์ต่อตับ อีกทั้งยับยั้งการเติบโตของเนื้องอกและทำหน้าที่ต้านอาการอักเสบของตับ

ใช้ทำน้ำกัญชา

น้ำกัญชาเป็นวิธีการบริโภคกัญชาตัวผู้ที่ได้รับความนิยมในช่วงปี 2010 ซึ่งมักนำมาใช้โดยผู้ป่วยในการลดกลุ่มอาการป่วยหรือการรักษาที่พวกเขาเผชิญอยู่ ทว่าการบริโภควิธีนี้ทำให้ได้รับสารแคนนาบินอยด์ในรูปแบบที่บริสุทธิ์ที่สุด ปราศจากการเผาไหม้หรือสกัด โดยน้ำกัญชาสามารถรับประทานในชีวิตประจำวัน เพื่อควบคุมระบบเอ็นโดแคนนาบินอยด์

กัญชากะเทย

กัญชากะเทยมักไม่นิยมนำผลิตผลมาใช้เนื่องจากดอกที่เต็มไปด้วยเมล็ด แปลว่าสารแคนนาบินอยด์มีจำนวนไม่มาก จึงไม่นิยมนำมาใช้ในการรักษา อีกทั้งคุณภาพของตัวต้นจะไม่ดีเท่ากัญชาตัวผู้หรือกัญชาตัวเมีย ทั้งนี้กัญชากะเทยสามารถผสมพันธุ์เองได้ แปลว่ากัญชารุ่นหลังจะเป็นกัญชาที่สามารถเป็นพืช 2 เพศในต้นเดียวกันที่จะทำให้แหล่งรวมยีนด้อยลง ไม่หลากหลายเพราะการผสมพันธุ์กันเอง..

ปลูก ใช้ จำหน่าย ไม่ต้องขออนุญาต 

สำหรับประชาชนที่ต้องการปลูกเพื่อใช้เอง หรือผู้ประกอบการที่ปลูกหรือจำหน่ายต้นกัญชาในเชิงพาณิชย์ (ยกเว้น ขายเมล็ดพันธุ์ กิ่งพันธุ์ สารสกัด) สามารถทำได้เองไม่ต้องขออนุญาต แต่ต้องทำการยืนยันตัวตนผ่าน แอปพลิเคชั่น ปลูกกัญ หรือ “Plookganja” ขององค์การอาหารและยา

ปลูก ใช้ จำหน่าย ที่ต้องขออนุญาตก่อน

  • หากแปรรูปเป็นตัวผลิตภัณฑ์สุขภาพ เช่น อาหาร เครื่องสำอาง และยาสมุนไพร น้ำมันกัญชา เพื่อจำหน่าย ยังคงต้องขออนุญาตกับ อย.
  • กรณีนำเข้าเมล็ดพันธุ์และส่วนของพืช ต้องขออนุญาตกับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์
  • กรณีนำช่อดอกไปทำสารสกัด THC หรือ Tetrahydrocannabinol ซึ่งเป็นสารออกฤทธิ์ต่อจิตประสาท ช่วยให้นอนหลับ ผ่อนคลาย กระตุ้นให้อยากอาหาร ลดอาการคลื่นไส้อาเจียน จะต้องขออนุญาตตามกฎหมายว่าด้วยยาเสพติด (ยกเว้นการสกัดจากเมล็ด ซึ่งให้สาร THC ไม่เกิน 0.2% ไม่เป็นยาเสพติดให้โทษ)
  • จำหน่ายเมล็ดพันธุ์ กิ่งพันธุ์ ต้องขออนุญาต ตาม พ.ร.บ. พันธุ์พืช แต่ถ้าเป็นสารสกัด THC เกิน 0.2% ต้องขออนุญาตตาม พ.ร.บ. ยาเสพติด และผู้ซื้อต้องมีใบอนุญาตเกี่ยวกับยาเสพติดให้โทษด้วย

ประโยชน์ของสาร THC และ CBD ในกัญชา


สาร CBD มีฤทธิ์ช่วยลดการอักเสบ ลดการชักเกร็ง ช่วยให้สงบ ผ่อนคลาย และมีคุณสมบัติยังยั้งการเจริญเติบโตของเซลล์เนื้องอกหลายชนิดในหลอดทดลอง


สาร THC มีผลต่อจิต ประสาท ทำให้ผ่อนคลาย นอนหลับ ลดอาการคลื่นไส้ อาเจียน และกระตุ้นให้อยากอาหาร

อย่างไรก็ตามกัญชาและกระท่อมยังคงจัดเป็นยาเสพติดให้โทษในประเภท 5 แต่สามารถนำไปศึกษาวิจัยเพื่อประโยชน์ทางการแพทย์ได้ ในกรณีคนกลุ่มอื่นที่ไม่ได้รับอนุญาตทำการปลูกหรือครอบครองเพื่อจำหน่ายไม่ถึง 10 กิโลกรัม จะมีโทษจำคุก 5 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท และในกรณีที่มีไว้ครอบครองเกิน 10 กิโลกรัม ให้ถือว่ามีไว้เพื่อจำหน่าย ต้องโทษจำคุก 1-15 ปี ปรับ 100,000-1,000,000 บาท

ข้อมูลจาก คณะกรรมการขับเคลื่อนประชาสัมพันธ์การใช้กัญชาเพื่อทางการแพทย์ กระทรวงสาธารณสุข

ขั้นตอนการแจ้งจดปลูกกัญชา ผ่านแอปฯ “ปลูกกัญ”

plookganja
plookganja

-เข้าไปที่แอปพลิเคชั่น ปลูกกัญ หรือ เว็บไซต์ http://plookganja.fda.moph.go.th/
-กรอกรายละเอียดเพื่อลงทะเบียน
-จดแจ้งวัตถุประสงค์
-รับเอกสารจดแจ้งอิเล็กทรอนิกส์